date Thứ tư, 3/6/2020, 06:55
Đường dây nóng Đường dây nóng

Lý giải khoa học về người đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV sau 28 năm mà không cần chữa trị

Đăng bởi Hà Ly - 11:21 28/08/2020

Một người phụ nữ 66 tuổi nhiễm HIV 28 năm trở thành người đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV mà không cần chữa trị. Vì sao bà có thể tạo nên điều kỳ diệu này.

Tự khỏi HIV mà không cần điều trị

 

Ngày 26/8, Tạp chí khoa học Nature đăng tải báo cáo về trường hợp đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV mà mà không cần dùng thuốc hoặc ghép tủy xương. Đó là bà Loreen Willenberg, nữ, 66 tuổi, nhiễm HIV năm 1992.

 

Theo báo cáo này, các nhà nghiên cứu đã tiến hành kiểm tra các tế bào máu của bệnh nhân. Kết quả phân tích 1,5 tỷ tế bào của người này đã cho thấy không còn bất cứ dấu hiệu nào của virus HIV. Ngay cả các kỹ thuật tiên tiến nhất cũng không tìm thấy dấu hiệu của HIV trong hàng triệu tế bào từ ruột, trực tràng và ruột.


Kết quả phân tích chỉ ra, virus HIV trong cơ thể người phụ nữ này bị "giam giữ" tại một vùng gene, nơi chúng không thể tự nhân lên.

Người phụ nữ này khẳng định chưa bao giờ được điều trị bằng bất cứ phương pháp nào để ngăn chặn virus. Qua các nghiên cứu kiểm tra, các chuyên gia cũng nói rằng cơ thể bà tự chống lại căn bệnh truyền nhiễm một cách tự nhiên.

 

Người đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV bằng cách nào?
Bà Loreen Willenberg là người đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV

Do đó, các nhà khoa học sử dụng thuật ngữ "điều trị khỏi chức năng" (functional cure), tức là người bệnh hồi phục một cách tự nhiên để nói về trường hợp này. "Bà ấy được thêm vào danh sách phương pháp điều trị HIV thông qua con đường mới", tiến sĩ Sharon Lewin, giám đốc Viện Nhiễm trùng và Miễn dịch Peter Doherty ở Melbourne, nói.

 

Đến nay, thế giới mới chỉ ghi nhận ba người hoàn toàn khỏi HIV nhờ được chữa trị bằng hai phương pháp dùng thuốc và ghép tế bào gốc.


Người đầu tiên là Timothy Ray Brown, đến từ Đức, còn được gọi là "bệnh nhân Berlin". Ông này được phát hiện nhiễm "H" vào năm 1995. Đến 2007, ông thực hiện được ghép tủy xương và không thấy dấu hiệu HIV quay trở lại.

Người thứ hai là "bệnh nhân London" có tên Adam Castillejo, 40 tuổi. Anh được tuyên bố khỏi HIV vào năm 2019 sau 18 tháng sau được ghép tế bào gốc. Tuy nhiên, phương pháp cấy ghép tủy xương và tế bào gốc tốn rất nhiều chi phí và được đánh giá là có quá nhiều rủi ro. Chỉ số ít ca tìm được nguồn hiến tế bào gốc phù hợp cho kết quả phục hồi nhanh.

Mới đây nhất là người thứ ba khỏi HIV nhờ dùng thuốc. Người đàn ông Brazil được chứng nhận khỏi HIV hồi tháng 7/2020 nhờ hỗn hợp thuốc maraviroc và dolutegravir. Trong khi đó, điều trị HIV bằng thuốc kháng virus có thể để lại tác dụng phụ nghiêm trọng, bao gồm bệnh tim và suy giảm chức năng các nội tạng.

Theo số liệu của Liên Hợp Quốc, thế giới đang có khoảng 40 triệu người sống chung với căn bệnh thế kỷ.

 

"Điều trị khỏi chức năng" giam giữ HIV trong tế bào


Thuật ngữ "điều trị khỏi chức năng", thực chất hiểu một cách nôm na là virus bị cô lập trong cơ thể, không sinh sản và sao chép được. Mới đây, những tiến bộ của ngành di truyền mới cho phép các nhà khoa học chỉ ra trong cơ thể vài người có khả năng tự ngăn chặn virus.

 

Người đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV bằng cách nào?
Hình ảnh tế bào T chiến đấu với virus HIV. 

HIV là virus đặc biệt nguy hiểm và khó tiêu diệt. Chúng có khả năng tự chèn vào bộ gene và tạo ra các bản sao. Tiến sĩ Xu Yu, Viện Ragon, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích trên tạp chí Natura rằng, theo cơ chế thông thường, ở người nhiễm HIV, hệ miễn dịch theo thời gian sẽ tự săn lùng các tế bào chứa gene mà virus đang chiếm đóng. Tuy nhiên, ở một số cơ thể người đặc biệt, bộ gene có khả năng "giam giữ, khóa chặt" virus HIV tại các vùng virus không thể tự sinh sản.

Chỉ 1% những tình nguyện viên tham gia công trình nghiên cứu này có khả năng kiểm soát được mầm bệnh HIV mà không cần sử dụng thuốc hay bất cứ hình thức điều trị nào. Những người này được gọi là "bệnh nhân ưu tú".

 

 

Bà Loreen Willenberg là một trong số các "bệnh nhân ưu tú" tham gia dự án này trong hơn 15 năm qua. Trong ngần ấy thời gian, các nhà khoa học chưa bao giờ tìm thấy dấu vết của HIV trong các mô của bà.


"Nhóm đặc biệt này đã chứng minh rằng phản ứng của nhiều người có thể trở thành cách điều trị lâm sàng", tiến sĩ Steve Deeks, chuyên gia về AIDS tại Đại học California, San Francisco, đồng tác giả của nghiên cứu, nhận định. Ngoài bà Loreen Willenberg, còn có 63 người khác tham gia dự án cũng được phát hiện có cơ chế ưu việt này.

 

Người đầu tiên trên thế giới tự khỏi HIV bằng cách nào?
Bà Loreen Willenberg trong thời gian tham gia dự án

Tiến sĩ Una O'Doherty, chuyên gia virus tại Đại học Pennsylvania tỏ ra hoài nghi nhưng vẫn phải tin vào kết quả 11 người khác trong nghiên cứu cũng có khả năng "giam giữ" được mầm bệnh HIV trong một phần của bộ gene. Lượng virus dày đặc đến nỗi tế bào không thể tái tạo nó.

Dù không có kháng thể hoặc tế bào miễn dịch phản ứng nhanh chóng với HIV, nhưng cơ thể những "bệnh nhân ưu tú" ghi nhớ và vô hiệu virus ngay từ bước đầu. Tế bào T - sát thủ đặc trị của hệ miễn dịch, đã loại bỏ các gene có virus cư trú. Những phần nhiễm virus được lưu lại tại một vùng xa xôi trong cơ thể và ở đó virus không có khả năng nhân bản và lây lan.

Nghiên cứu mới về cơ chế tự khỏi HIV chỉ ra rằng một số bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc kháng virus có thể đạt được hiệu quả tương tự, dù đã ngừng sử dụng một thời gian. Steve Deeks nhận định: "Điều này cho thấy quá trình điều trị bằng thuốc thực sự có thể chữa khỏi HIV. Lập luận này đi ngược với lý thuyết y khoa trước đây".

 

Vắc xin phòng HIV dự kiến ra mắt năm 2021. Video: VNEWS

 

Theo Hà Ly/SKCĐ