date Thứ tư, 3/6/2020, 06:55
Đường dây nóng Đường dây nóng

Có gì trong niêu cá kho ngon nức tiếng của làng Vũ Đại - món quà biếu tuyệt vời dành cho ngày Tết?

Đăng bởi Thanh Trà - 17:54 26/01/2021

Làng Vũ Đại (Hà Nam) – nơi mà Chí Phèo và Thị Nở từ ngòi bút của nhà văn Nam Cao được sinh ra – được biết đến nhờ tiếng thơm về món cá kho cổ truyền không nơi nào có được.

Đến với làng Vũ Đại trong những ngày cận Tết, có thể thấy được không khí hối hả của những hộ dân nơi đây. Các bếp lửa luôn rực hồng bất kể ngày đêm để kịp hoàn thành những đơn hàng đến từ khắp nơi trên cả nước. Quanh làng từ sáng đến tôi đều phảng phất mùi cá kho truyền thống thơm phức, chỉ ngửi thôi cũng đủ khiến lòng người say đắm.
 
Các bếp lửa rực hồng để tạo nên những niêu cá kho nức tiếng của làng Vũ Đại (Nguồn ảnh: kenh14.vn)
 
Thức trắng đêm để kho cá
 
Từ tháng 12 âm lịch, cả làng Đại Hoàng, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (tên thường gọi là làng Vũ Đại) bắt đầu kho cá để phục vụ nhu cầu ngày Tết. Chị Trần Thị Thu Hường – thành viên của một gia đình đã có 3 đời làm nghề – cho biết: “Từ đầu tháng 12, gia đình tôi đã nhận được rất nhiều đơn hàng cho Tết nguyên Đán Tân Sửu, đa số, họ đều là khách quen. Tết năm ngoái, chúng tôi bán trung bình 200-300 nồi cá/ngày, đỉnh điểm nhất là ngày 26. Lúc đó, gia đình anh chị phải thuê thêm 4 – 5 người chỉ thức để trông bếp.
 
Người dân làng Vũ Đại phải rất kì công để có thể làm nên niêu cá kho đạt chuẩn (Nguồn ảnh: kenh14.vn)
 
Cụ thể, để có được những niêu cá ngon, người kho cá phải mất từ 12 – 15 tiếng đồng hồ thường trực bên bếp lửa cho tới khi niêu cá được hoàn thành: “Quá trình kho từ 12 – 15 tiếng, trong đó 3 tiếng đầu đun lửa cháy để cá kho sôi lăn tăn sau đó luôn phải giữ củi ở trạng thái than, không cháy. Chính vì vậy, người kho cá thường phải túc trực bên cạnh bếp 24/24 để củi không cháy bùng lên, chỉ cần sơ xuất vài giây là có thể khiến nồi cá kho cháy thành than.
 
Sức hấp dẫn của cá kho niêu làng Vũ Đại
 
Để có được món cá kho ngon đúng vị cổ truyền, niêu đất phải được lấy về từ Nghệ An mới có đủ độ bền để kho cá trong 12 – 15 tiếng đồng hồ. Bên trong niêu đất ấy là tất cả những gì tinh túy của hương vị đồng quê Việt Nam, bình dị, dân dã nhưng cũng không kém phần cầu kì. Theo người dân làng Vũ Đại, cá để kho phải là cá trắm đen từ 5kg trở lên, được những người thợ kho cá sơ chế sạch sẽ, cắt bỏ phần đầu và đuôi, chỉ sử dụng phần giữa – phần ngon nhất của con cá với đặc điểm nhiều thịt, ít xương. Cũng bởi cá trắm đen có thân hình dài, đầu bé, phần đuôi lại dẹp cho nên rất thích hợp cho việc chế biến món ăn đặc sản này.
 
Công đoạn chọn nguyên liệu cho niêu cá kho đã rất phức tạp...
 
... mặc dù đó đều là những nguyên liệu rất quen thuộc, bình dân (Nguồn ảnh: kenh14.vn)
 
Phía dưới đáy niêu được rải một lớp riềng cắt lát để tạo hương vị cho món cá kho và giúp niêu cá không bị cháy. Phía trên cùng là riềng và gừng giã nhỏ. Người ta nêm kẹo đắng và nước mắm trước, đến khi cá sôi thì cho thêm mì chính, quản chanh quả chấp… Bên cạnh đó, gia vị không thể thiếu để tạo nên hương vị đặc trưng của món cá kho làng Vũ Đại đó là nước cốt hầm xương và nước cốt tương cua.
 
Những niêu cá được đặt trên chiếc kiềng sắt dài trông giống như một đoàn tàu có nhiều toa nối nhau. Món cá kho thường được đun trên bếp củi nhãn và trấu từ 12 đến 15 tiếng đồng hồ, khi nào nước trong nồi vừa cạn hết là được. Miếng cá kho khi gắp ra có màu vàng hấp dẫn, khi ăn vào có vị thơm của cá, bùi của xương, kèm theo đó là vị chua của chanh xen lẫn với vị dẻo thơm của miếng thịt ba chỉ.
 
Những niêu cá kho bạc triệu chỉ cần chút sơ suất liền biến thành than (Nguồn ảnh: kenh14.vn)
 
Với món cá kho làng Vũ Đại, không phải muốn mua là có sẵn, mà bao gờ cũng phải đặt hàng trước vì món cá không có chất bảo quản. Qua nhiều năm quyết tâm gắn bó và lưu giữ nghề truyền thống, nhiều người dân đã được tôn là nghệ nhân kho cá. Đây là những người có kinh nghiệm, đến nỗi chỉ cần ngửi thôi cũng biết vị của cá mặn hay nhạt, nghe tiếng nước sôi cũng biết được nước trong niêu nhiều hay ít. Điều đặc biệt là vị của món cá kho có thể thay đổi theo khẩu vị của thực khách từng vùng miền nhưng hương vị đặc trưng thì không thay đổi. Nếu khách ở miền trung thì thêm cay, ở miền nam thì cá ngọt hơn, khách ở miền Bắc như Hà Nội, Nam Định…thì không được quá mặn.
 
Niêu cá kho làng Vũ Đại – món quà biếu tuyệt vời của ngày Tết
 
Cũng niêu đất cũng cá trắm, cũng riềng, chanh, mắm ớt, nước cốt… nhưng không phải người làng Vũ Đại thì chưa chắc đã có món cá kho đậm đà hương vị cổ truyền. Bởi món ăn ngon không chỉ bởi nó làm “mê mẩn” đầu lưỡi mà còn phải khơi gợi được xúc cảm của con người. Cái tâm, cái lòng yêu quê hương rất đỗi bình dị của những người dân làng Vũ Đại đã gửi gắm vào trong từng niêu cá. Để rồi khi thưởng thức món cá kho làng Vũ Đại, bao giờ con người ta cũng cảm nhận được một cái gì đó thân thuộc, gần gũi cùng với sự quyến luyến, mặn mà khiến những kẻ đi xa muốn trở về với mái ấm, với quê hương của mình, những người ở lại thêm yêu thêm trân trọng những gì đang có.
 
Cá kho làng Vũ Đại là món không phải ai cũng làm được (Nguồn ảnh: kenh14.vn)
 
Có lẽ cũng chính vì thế mà món cá kho làng Vũ Đại đã có mặt trong mâm cơm ngày Tết của nhiều gia đình trên mọi miền đất nước, đồng thời trở thành món quà biếu Tết ý nghĩa đang rất được ưa chuộng trên thị trường. Được biết, kích thước niêu được chia thành nhiều loại tùy theo yêu cầu của khách hàng, phổ biến nhất vẫn là niêu chứa được khoảng 4 kg cá. Mỗi niêu cá kho có giá từ 600.000 – 1.400.000 đồng/niêu tùy số cá khách đặt. Cá kho làng Vũ Đại thường được vận chuyển đi khắp nơi trong cả nước, trong đó nhiều nhất là các tỉnh miền Bắc như Hà Nội, Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên, v.v… Những năm trước đây, khi thế giới chưa chịu ảnh hưởng bởi dịch bệnh thì thậm chí niêu cá đặc sản còn được xuất khẩu đi một số khu vực ở nước ngoài.
 
Đây là món quà hết sức đặc biệt dành cho mỗi dịp Tết đến xuân về (Nguồn ảnh: kenh14.vn)
 
Tết đến xuân về, cá kho làng Vũ Đại có lé sẽ là lựa chọn hàng đầu của nhiều gia đình trong mâm cỗ đầu năm.

Tin nổi bật

Đọc thêm