date Thứ tư, 3/6/2020, 06:55
Đường dây nóng Đường dây nóng

Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

Đăng bởi Thư Thanh - 17:40 13/06/2021

Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ phổ biến ở nhiều quốc gia Châu Á. Tại Việt Nam, Tết Đoan Ngọ là một dịp lễ quan trọng và mang rất nhiều ý nghĩa.

Tết Đoan Ngọ là gì?

Tết Đoan Ngọ đã tồn tại rất lâu trong văn hóa của người phương Đông. Riêng ở Việt Nam thì mọi người thường quen gọi ngày này là mùng 5 tháng 5, Tết giết sâu bọ hay Tết giữa năm. Còn một quan niệm khác cho rằng đây là dịp tốt nhất trong năm để giết sâu bọ trên người, trên động vật và trên cả các loài cây.

Tết Đoan Ngọ là một dịp lễ cổ truyền quan trọng tại Việt Nam

Trên thực tế, đây là một dịp lễ truyền thống dựa trên văn hóa – tín ngưỡng dân gian Phương Đông nhằm đánh dấu một giai đoạn mới mở đầu cho những điều tốt đẹp, cầu cho mùa màng bội thu, sinh nhai thuận lợi. Trong ngày Tết Đoan Ngọ người ta thường có những tục lệ khác nhau như: Tục giết sâu bọ, Tục nhuộm móng chân – móng tay, Tục tắm nước lá mùi, Tục khảo cây lấy quả, Tục hái thuốc vào giờ Ngọ…

Vào dịp này, dân ta thường biện lễ thắp hương cầu cho mùa màng bội thu

Ở Việt Nam, vào ngày Tết Đoan Ngọ, dân ta thường bày mâm lễ thắp hương ông bà tổ tiên để cảm tạ một năm mùa vàng bội thu và cầu cho vụ mới mưa thuận gió hòa, cây cối sinh sôi nảy nở, không bị dịch bệnh hoành hành. Theo quan niệm, vào ngày này, nên ăn các loại hoa quả như mận, vải, dứa, chôm chôm,.... hoặc rượu nếp để diệt trừ các loại sâu bọ, kí sinh trong người.

Nguồn gốc của ngày Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

Mặc dù dịp lễ này phổ biến ở một số quốc gia khác như nhật bản, trung quốc, hàn quốc,... nhưng trong bài viết này, Tuổi Trẻ & Xã Hội xin phép chỉ bàn luận về nguồn gốc và ý nghĩa của ngày tết Đoan Ngọ tại Việt Nam.

Ngày Tết Đoan Ngọ xuất phát từ tích diệt trừ sâu bọ từ thuở xưa

Theo truyện xưa kể lại, vào một ngày sau vụ mùa, người dân ăn mừng vì được mùa bội thu. Nhưng năm ấy lại có sâu bọ kéo tới phá hoại mùa màng. Người dân đau đầu không biết làm cách nào để giết sâu bọ thì bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân.

Ông bày cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng gồm bánh tro, trái cây, sau đó ra trước nhà mình vận động thể dục. Nhân dân vâng lời và làm theo thì chỉ một lúc sau, sâu bọ đàn đàn lũ lũ té ngã rã rượi. Ông lão còn dặn thêm: Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, bởi vậy hằng năm cứ vào ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi vội biến mất. Để tưởng nhớ việc này, người dân đặt cho ngày này là ngày "Tết diệt sâu bọ", có người gọi nó là "Tết Đoan ngọ" vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.

Ý nghĩa ngày tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

Ở nước ta, ngày này còn được gọi là Tết diệt sâu bọ và người dân có tục thờ cúng tổ tiên. Sở dĩ người Việt Nam gọi như vậy là bởi vì trong giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết, dịch bệnh dễ phát sinh. Vào ngày này, dân gian có nhiều tục trừ trùng phòng bệnh.

Đây là dịp mọi người trong gia đình cùng quây quần, sum họp 

Với người Việt ta, ngày tết Đoan ngọ rất được coi trọng, đặc biệt ở các miền quê. Vào ngày này, các thành viên trong gia đình thường quây quần bên nhau và cùng thưởng thức các món ăn đặc trưng nhất cho ngày tết Đoan ngọ. Dù đi đâu xa, mọi người cũng đều thu xếp thời gian để về ăn tết Đoan ngọ cùng gia đình.

Mỗi năm vào dịp tết Đoan Ngọ, cả làng nhộn nhịp hẳn lên, nhà nào cũng dậy từ sớm để chuẩn bị phẩm vật cúng tổ tiên và hoa quả là đồ cúng không thể thiếu. Người ta quan niệm rằng, đây là thời điểm quả trên cây, lá trên cành bắt đầu đơm hoa kết trái và là lúc thích hợp nhất để cúng tổ tiên để mong một mùa bội thu.

Sau lễ cúng là các tục lệ giết sâu bọ. Cả nhà sẽ cùng quây quần ăn những thứ quả chua, rượu nếp, bánh tro... để diệt trừ" sâu bọ", xua đuổi hết bệnh tật…