Lan tỏa tri thức số từ giảng đường đến cộng đồng
Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống, đặt ra yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực có năng lực số. Trong bối cảnh đó, việc trang bị kỹ năng Công nghệ cho học sinh từ sớm được xem là nền tảng quan trọng để hình thành thế hệ công dân số trong tương lai.
Xuất phát từ tinh thần đó, trong dịp hè năm 2026, các giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã tổ chức lớp học miễn phí về lập trình Scratch và tin học văn phòng tại Nhà văn hóa khu phố Hoàng Xá, phường Ninh Xá, tỉnh Bắc Ninh.
Diễn ra từ ngày 6/6 đến hết tháng 8/2026 vào sáng thứ Bảy hằng tuần, lớp học thu hút khoảng 10 học sinh trên địa bàn tham gia. Dù quy mô không lớn, nhưng đây là mô hình giàu ý nghĩa khi mang kiến thức đại học đến gần hơn với cộng đồng, góp phần tạo môi trường học tập bổ ích trong dịp hè.
Giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Mỏ - Địa chất hướng dẫn học sinh trong lớp học.
Hoạt động cũng thể hiện định hướng của Trường Đại học Mỏ - Địa chất trong việc gắn kết đào tạo, nghiên cứu khoa học với phục vụ cộng đồng. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức trong giảng đường, các giảng viên đã trực tiếp đồng hành cùng học sinh địa phương, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các nhóm học sinh.
Khơi dậy niềm yêu thích công nghệ từ những bài học đầu tiên
Tại lớp học, các em học sinh được làm quen với Scratch - môi trường lập trình trực quan đang được sử dụng rộng rãi trong Giáo dục nhằm phát triển tư duy tính toán, khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề.
Lập trình vẽ đài hoa.
Thông qua phương pháp kéo - thả câu lệnh trực quan, học sinh được thực hành xây dựng nhiều sản phẩm gần gũi như vẽ hình học cơ bản, thiết kế hoa văn, tính chu vi, diện tích hay lập trình các trò chơi tương tác như Hứng táo, Vẽ đồng hồ...
Việc học gắn với thực hành giúp các em từng bước tiếp cận những khái niệm nền tảng của lập trình như thuật toán, điều kiện, vòng lặp, biến số mà không tạo cảm giác khô khan hay áp lực.
Quan trọng hơn, mỗi buổi học còn trở thành không gian để học sinh rèn luyện tư duy logic, khả năng hợp tác, kỹ năng trình bày ý tưởng và phát huy tính sáng tạo thông qua các sản phẩm do chính mình thiết kế.
Không khí học tập luôn diễn ra sôi nổi với sự hướng dẫn tận tình của các giảng viên. Mỗi em đều được khuyến khích thử nghiệm, khám phá và tự tìm cách giải quyết vấn đề thay vì chỉ làm theo hướng dẫn có sẵn.
Góp phần bồi dưỡng kỹ năng số cho thế hệ trẻ
Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành Xu hướng tất yếu, việc phổ cập kỹ năng công nghệ từ bậc học phổ thông mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển nguồn nhân lực.
Học sinh thực hành xây dựng các sản phẩm lập trình Scratch trong buổi học.
Những lớp học miễn phí như tại phường Ninh Xá không đơn thuần là hoạt động ngoại khóa trong dịp hè mà còn góp phần xây dựng nền tảng kỹ năng số cho học sinh, giúp các em tiếp cận công nghệ theo hướng chủ động, sáng tạo và an toàn.
Đánh giá về chương trình, ông Vũ Hoàng Hanh, Trưởng khu phố Hoàng Xá, cho biết đây là hoạt động thiết thực đối với địa phương. Theo ông, các em học sinh đều hào hứng tham gia, mong muốn được tiếp tục học hỏi về công nghệ để đáp ứng yêu cầu của thời đại số. Địa phương cũng kỳ vọng mô hình này sẽ được duy trì trong những năm tiếp theo.
Không khí học tập sôi nổi của lớp học lập trình Scratch miễn phí tại Nhà văn hóa khu phố Hoàng Xá.
Ở góc độ phụ huynh, chị Xuân (khu phố Bùi Xá) chia sẻ niềm vui khi con được tham gia lớp học miễn phí do giảng viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất tổ chức. Theo chị, chương trình giúp học sinh tiếp cận lập trình một cách tự nhiên, tạo thêm động lực học tập và hình thành thói quen sử dụng công nghệ theo hướng tích cực.
Đối với các em học sinh, điều hấp dẫn nhất chính là được tự mình tạo ra những trò chơi hay đoạn Phim hoạt hình đơn giản bằng chính các dòng lệnh do mình thiết kế.
Em Tiến Anh (khu phố Hoàng Xá) cho biết em rất thích học Scratch vì có thể tự tạo trò chơi và hoạt hình, đồng thời mong muốn sẽ tiếp tục được học thêm nhiều kiến thức mới về công nghệ trong thời gian tới.
Khẳng định trách nhiệm xã hội của đội ngũ giảng viên đại học
Trong nhiều năm qua, bên cạnh nhiệm vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Mỏ - Địa chất luôn chú trọng các hoạt động phục vụ cộng đồng thông qua chuyển giao tri thức, tư vấn chuyên môn và các chương trình tình nguyện.
Lớp học lập trình Scratch và tin học văn phòng miễn phí tại Bắc Ninh là minh chứng cho cách các giảng viên đại học phát huy chuyên môn để tạo giá trị xã hội. Từ những giờ học giản dị tại nhà văn hóa khu phố, tri thức công nghệ đã được lan tỏa tới học sinh, góp phần hình thành tư duy số và khơi dậy niềm yêu thích khoa học, công nghệ ngay từ lứa tuổi nhỏ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được thúc đẩy mạnh mẽ, những mô hình kết nối giữa nhà trường và cộng đồng không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho người học mà còn khẳng định vai trò của đội ngũ giảng viên trong việc đồng hành cùng xã hội, góp phần xây dựng nguồn nhân lực số cho tương lai.
Những lớp học nhỏ nhưng giàu ý nghĩa ấy cho thấy, khi tri thức được sẻ chia bằng tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm, mỗi bài giảng không chỉ dừng lại trong giảng đường mà còn trở thành động lực truyền cảm hứng, góp phần vun đắp thế hệ trẻ tự tin bước vào kỷ nguyên số.
ThS Nguyễn Tuấn Anh (Trường Đại học Mỏ - Địa chất)
