Theo báo cáo của McKinsey, đến năm 2030, nhu cầu đối với các loại vật liệu xây dựng có hàm lượng phát thải carbon thấp được dự báo sẽ tăng gấp đôi so với hiện tại. Tại Việt Nam, Xu hướng này đã hiện diện rõ ràng thông qua sự gia tăng của các công trình theo đuổi chứng nhận xanh như LEED, LOTUS hay EDGE. Nhiều dự án tiêu biểu, từ trụ sở cơ quan nhà nước đến các tòa nhà văn phòng quốc tế, đã coi vật liệu xanh là điều kiện tiên quyết để nâng cao giá trị công trình và tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi từ tổ chức tài chính quốc tế.
1. Khi “giá tốt” không còn đủ để thắng thầu công trình xanh
Trong bối cảnh công trình xanh trở thành chuẩn mực mới, bài toán lựa chọn vật liệu xây dựng đã thay đổi đáng kể. Thay vì chỉ xoay quanh chi phí ban đầu, chủ đầu tư ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe hơn về hiệu suất kỹ thuật, mức độ phát thải VOC, khả năng tái chế cũng như hệ thống chứng chỉ và hồ sơ môi trường đi kèm.
Tuy nhiên, trên thực tế, không ít nhà thầu vẫn duy trì tư duy cũ, ưu tiên “giá rẻ” thay vì “giá trị bền vững”. Hệ quả là nhiều hồ sơ dự thầu bị loại ngay từ vòng đánh giá kỹ thuật do không đáp ứng các tiêu chí công trình xanh. Một số công trình dù hoàn thiện nhưng không đạt chứng nhận LEED hay LOTUS, làm suy giảm uy tín và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tham gia các dự án trong tương lai.
Thực tế cho thấy, trong một thị trường mà yếu tố “xanh” ngày càng trở thành thước đo năng lực, việc lựa chọn sai vật liệu không chỉ khiến nhà thầu đánh mất cơ hội trúng thầu, mà còn làm tổn hại đến hình ảnh thương hiệu trong dài hạn. Đầu tư nghiêm túc vào giải pháp vật liệu xanh không còn là lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành chiến lược sống còn của các doanh nghiệp xây dựng.
Những yếu tố quyết định để thắng thầu một công trình xanh, giá tốt liệu có đủ
2. Năm tiêu chí cốt lõi để lựa chọn giải pháp vật liệu xanh
Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các chủ đầu tư và hệ thống tiêu chuẩn quốc tế, việc lựa chọn vật liệu cần dựa trên những tiêu chí cụ thể, có thể kiểm chứng.
Thứ nhất, đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA)
LCA cho phép đánh giá tác động môi trường của vật liệu xuyên suốt vòng đời, từ khai thác nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, thi công, sử dụng cho đến thải bỏ. Những vật liệu có hồ sơ LCA minh bạch thường đi kèm Environmental Product Declaration (EPD), giúp công trình dễ dàng tích lũy điểm số trong các hệ thống đánh giá xanh như LEED v4 hay LOTUS.
Thứ hai, hàm lượng phát thải VOC thấp
VOC là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí trong nhà và sức khỏe người sử dụng. Các tiêu chuẩn như Greenguard hay Emicode EC1 Plus ngày càng được áp dụng rộng rãi, yêu cầu vật liệu hoàn thiện phải có mức phát thải VOC rất thấp hoặc gần như bằng không.
Thứ ba, khả năng tái chế và tái sử dụng
Trong bối cảnh rác thải xây dựng đang tạo áp lực lớn lên hạ tầng đô thị, vật liệu có khả năng tái chế hoặc tái sử dụng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược kinh tế tuần hoàn. Việc giảm khối lượng chất thải không chỉ giúp tiết kiệm chi phí xử lý, mà còn cải thiện điểm số môi trường của công trình.
Thứ tư, hiệu suất sử dụng và chi phí vòng đời
Một vật liệu được xem là “xanh” không chỉ nhờ yếu tố môi trường, mà còn phải chứng minh hiệu quả sử dụng lâu dài. Độ bền cao, khả năng chống thấm, chịu nhiệt và ổn định trước tác động thời tiết giúp giảm chi phí bảo trì, sửa chữa và vận hành trong suốt vòng đời công trình.
Thứ năm, chứng chỉ và kiểm định rõ ràng
Các chứng chỉ quốc tế và trong nước như LEED, LOTUS hay EDGE đóng vai trò như “vé thông hành” để vật liệu được chấp nhận trong hồ sơ kỹ thuật của dự án xanh. Đây không chỉ là công cụ đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên, mà còn là minh chứng cho cam kết phát triển bền vững của chủ đầu tư và nhà thầu.
Công trình khi đạt các tiêu chuẩn xây dựng xanh mang lại nhiều lợi ích cho gia chủ, chủ đầu tư, thợ thi công
3. Giải pháp vật liệu xanh từ góc nhìn vòng đời công trình
Một trong những điểm thường bị bỏ qua khi bàn về vật liệu xanh là vai trò của vật liệu hoàn thiện trong việc kéo dài vòng đời công trình. Các hạng mục như trám khe, chống thấm hay liên kết tuy chiếm tỷ trọng nhỏ về khối lượng, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền và khả năng vận hành lâu dài.
Vật liệu hoàn thiện chất lượng thấp dễ dẫn đến tình trạng xuống cấp sớm, phát sinh sửa chữa lặp đi lặp lại và kéo theo lượng lớn chất thải xây dựng. Ngược lại, lựa chọn vật liệu có hiệu suất cao ngay từ đầu giúp hạn chế can thiệp trong quá trình sử dụng, từ đó giảm phát thải gián tiếp và phù hợp với tư duy kinh tế tuần hoàn.
4. Lựa chọn vật liệu có trách nhiệm trong hệ sinh thái xây dựng bền vững
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp vật liệu xây dựng đang chuyển dịch từ cách tiếp cận “ít phát thải trong sản xuất” sang chiến lược giảm phát thải xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Điều này bao gồm cả khâu nghiên cứu, sản xuất, đóng gói, sử dụng và xử lý sau cùng.
Tại Việt Nam, Tập đoàn Apollo là một trong những doanh nghiệp theo đuổi định hướng này trong lĩnh vực keo silicone. Minh chứng rõ nét chính là sản phẩm Apollo Green Silicone Sealant A300 – chất trám xanh đầu tiên tại Việt Nam. Đây là dòng sản phẩm tiên phong sử dụng nguyên liệu xanh đạt tiêu chuẩn trung hòa carbon và truy vết carbon ISO 14067 đầu tiên trên thế giới.
Apollo Green Sealant A300 - Chất trám xanh cho công trình xanh
Sự xuất hiện của sản phẩm này không chỉ phản ánh năng lực đổi mới sáng tạo và tầm nhìn dài hạn của Apollo, mà còn cho thấy trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc góp phần hiện thực hóa chiến lược kinh tế tuần hoàn trong ngành xây dựng.
Những giải pháp này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của vật liệu hoàn thiện trong chiến lược xây dựng xanh, không chỉ ở khía cạnh kỹ thuật mà còn ở trách nhiệm môi trường.
5. Kết luận
Giải pháp vật liệu xanh đang trở thành nền tảng cho một ngành xây dựng phát triển bền vững, nơi hiệu quả kỹ thuật, kinh tế và môi trường được đặt trong cùng một bài toán. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng chi phối hoạt động đầu tư và đấu thầu, việc lựa chọn vật liệu phù hợp ngay từ đầu không chỉ giúp công trình đạt chứng nhận, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho nhà thầu và chủ đầu tư.
Phát triển bền vững, vì thế, không bắt đầu từ những tuyên bố lớn, mà khởi nguồn từ những quyết định vật liệu đúng đắn và có trách nhiệm trong từng công trình cụ thể.
