Từ thực tiễn nhiều năm đồng hành cùng các gia đình có trẻ nhỏ, một giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Mỏ - Địa chất (HUMG) đã phát triển nền tảng số hỗ trợ phụ huynh theo dõi sự phát triển của trẻ em, góp phần đưa tri thức đến gần hơn với cộng đồng thông qua môi trường số.
Ý tưởng xây dựng nền tảng không bắt nguồn từ một đề tài nghiên cứu hay dự án công nghệ, mà xuất phát từ quá trình tiếp xúc, đồng hành và hỗ trợ các gia đình có con nhỏ trong nhiều năm. Qua thực tế, tác giả nhận thấy khoảng cách khá lớn giữa nguồn tri thức chuyên môn và khả năng tiếp cận thông tin của nhiều phụ huynh.
Trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2010, tác giả dành thời gian nghiên cứu các tài liệu trong và ngoài nước về sự phát triển của trẻ em, đồng thời trực tiếp hỗ trợ một trẻ thuộc rối loạn phổ tự kỷ trong học tập, sinh hoạt và giao tiếp hằng ngày. Quá trình này giúp hiểu rõ những khó khăn mà nhiều gia đình gặp phải khi tìm kiếm thông tin, lựa chọn phương pháp hỗ trợ phù hợp cũng như duy trì sự kiên trì trong hành trình đồng hành cùng con.
Giao diện Website hỗ trợ Phụ huynh và Trẻ em.
Từ năm 2010, các kiến thức và kinh nghiệm tích lũy được bắt đầu chia sẻ miễn phí thông qua diễn đàn, website, mạng xã hội và nhiều buổi giao lưu với phụ huynh tại Hà Nội, Hải Phòng, Bình Phước, Buôn Ma Thuột, TP Hồ Chí Minh cùng một số địa phương khác. Chính quá trình lắng nghe hàng nghìn câu hỏi, chia sẻ của các bậc cha mẹ đã tạo động lực để hình thành một nền tảng số phục vụ cộng đồng.
Đáp ứng nhu cầu thiết thực của phụ huynh
Theo tác giả, hiện nay phụ huynh có điều kiện tiếp cận rất nhiều nguồn thông tin về sự phát triển của trẻ em trên Internet. Tuy nhiên, sự phong phú này cũng khiến không ít người lúng túng trong việc xác định đâu là nguồn thông tin đáng tin cậy, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ.
Qua nhiều năm trao đổi với các gia đình, những câu hỏi được đặt ra nhiều nhất đều xoay quanh các vấn đề rất thực tế như trẻ đã đạt các mốc phát triển phù hợp với độ tuổi hay chưa, dấu hiệu nào cần được quan tâm sớm, nên tham khảo tài liệu ở đâu và làm thế nào để lưu lại quá trình phát triển của con theo thời gian.
nTrong khi đó, phần lớn các tài liệu hiện có vẫn tồn tại dưới dạng văn bản hoặc các nguồn thông tin rời rạc, chưa được tích hợp thành một hệ thống thống nhất để phụ huynh dễ dàng tra cứu và sử dụng hằng ngày.
Xuất phát từ thực tế đó, nền tảng số được xây dựng với mục tiêu tạo ra một môi trường trực tuyến đơn giản, miễn phí và thuận tiện, giúp phụ huynh tiếp cận thông tin tham khảo về sự phát triển của trẻ em.
Các chức năng chính của nền tảng bao gồm theo dõi các mốc phát triển của trẻ theo từng độ tuổi thông qua công cụ đánh giá trực quan; tổng hợp tài liệu và bài viết từ các nguồn tham khảo có giá trị; hỗ trợ lưu trữ thông tin theo dõi để phụ huynh quan sát sự phát triển của trẻ theo thời gian; kết nối phụ huynh, giáo viên và những người quan tâm để chia sẻ kinh nghiệm.
Xem các mức độ phát triển và đánh giá.
Bên cạnh đó, nền tảng còn phát triển "Góc học tập" với các hoạt động hướng dẫn lập trình trực quan bằng Scratch dành cho trẻ em, góp phần rèn luyện tư duy logic, khả năng sáng tạo và tăng cường sự tương tác giữa giáo viên với trẻ.
Theo định hướng phát triển, nền tảng sẽ từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu và cá nhân hóa nội dung nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng trong tương lai.
Ứng dụng công nghệ để phục vụ cộng đồng
Nền tảng được phát triển dưới dạng ứng dụng Web theo mô hình kiến trúc ba lớp gồm giao diện người dùng (Front-end), lớp xử lý nghiệp vụ (Back-end) và cơ sở dữ liệu (Database).
Hệ thống sử dụng HTML, CSS, JavaScript kết hợp PHP để xây dựng giao diện và xử lý tương tác, trong khi MySQL được lựa chọn làm hệ quản trị cơ sở dữ liệu nhằm lưu trữ thông tin người dùng, kết quả đánh giá và các tài liệu liên quan.
Việc triển khai trên nền tảng Web giúp phụ huynh có thể truy cập bằng máy tính, máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh mà không cần cài đặt Phần mềm chuyên dụng.
Giao diện chức năng theo dõi.
Quy trình sử dụng cũng được thiết kế theo hướng đơn giản. Sau khi truy cập Website, phụ huynh có thể tham khảo các mức độ phát triển của trẻ theo từng nhóm tuổi, thực hiện các bài đánh giá tham khảo và theo dõi kết quả. Hệ thống hỗ trợ phát hiện những dấu hiệu bất thường để phụ huynh chủ động đưa trẻ đến Bệnh viện Nhi Trung ương hoặc các trung tâm phục hồi chức năng khi cần thiết.
Các câu hỏi đánh giá được thiết kế dưới dạng trắc nghiệm theo từng nhóm tuổi, giúp phụ huynh có cái nhìn tổng quan về sự phát triển của con. Toàn bộ giao diện được tối ưu để hoạt động tốt trên các thiết bị di động có kết nối internet.
Lan tỏa tri thức đến cộng đồng
Một trong những điểm nổi bật của nền tảng là toàn bộ các chức năng cơ bản đều được cung cấp miễn phí.
Theo tác giả, thay vì phải tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau với chất lượng không đồng đều, phụ huynh có thể sử dụng nền tảng để tra cứu các mốc phát triển, tham khảo bài viết tổng hợp và tiếp cận các tài liệu phù hợp với nhu cầu thực tế.
Nền tảng không thay thế việc đánh giá, chẩn đoán hay can thiệp của bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc chuyên gia Giáo dục đặc biệt mà chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ ban đầu, giúp phụ huynh có thêm thông tin tham khảo trong quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ.
Bên cạnh việc cung cấp tri thức, nền tảng còn hướng tới xây dựng một cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm giữa các gia đình, giáo viên và những người quan tâm đến sự phát triển của trẻ em.
Câu hỏi trắc nghiệm đánh giá.
Đến nay, cộng đồng đã thu hút hơn 8.000 phụ huynh tham gia trên Facebook "Little VIPS Phụ huynh có con tự kỷ, RLPTK, tăng động giảm chú ý và giáo viên", khoảng 200 phụ huynh trong nhóm Zalo, gần 100 giáo viên cùng trao đổi kinh nghiệm và gần 500 phụ huynh tham gia các hoạt động hướng dẫn lập trình Scratch miễn phí dành cho trẻ em.
Thông qua quá trình tương tác thường xuyên với cộng đồng, nội dung trên nền tảng liên tục được cập nhật, hoàn thiện dựa trên phản hồi thực tế của người sử dụng, góp phần nâng cao tính ứng dụng và khả năng đáp ứng nhu cầu của các gia đình.
Tiếp tục hoàn thiện theo hướng ứng dụng AI
Theo định hướng phát triển, trong thời gian tới nền tảng sẽ tiếp tục được mở rộng theo ba hướng chính.
Thứ nhất là bổ sung, cập nhật các tài liệu, bài viết và công cụ hỗ trợ theo dõi sự phát triển của trẻ theo từng nhóm tuổi trên cơ sở nhu cầu thực tế của phụ huynh.
Thứ hai là nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ tra cứu thông tin, giải đáp các câu hỏi thường gặp và gợi ý nội dung tham khảo phù hợp. Tuy nhiên, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thay thế việc đánh giá hay tư vấn của các bác sĩ và chuyên gia.
Thứ ba là phát triển chức năng theo dõi sự phát triển của trẻ theo thời gian thông qua các biểu đồ trực quan và công cụ lưu trữ dữ liệu, giúp phụ huynh thuận tiện hơn trong việc theo dõi cũng như trao đổi với giáo viên hoặc chuyên gia khi cần thiết.
Theo tác giả, quá trình phát triển nền tảng cho thấy công nghệ thông tin không chỉ phục vụ hoạt động đào tạo và nghiên cứu mà còn có thể trở thành phương tiện hiệu quả để lan tỏa tri thức, kết nối cộng đồng và giải quyết các nhu cầu thực tiễn của xã hội.
Việc một giảng viên công nghệ thông tin chủ động đưa kiến thức chuyên môn vào xây dựng sản phẩm phục vụ cộng đồng cũng là minh chứng cho khả năng gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu với các vấn đề thực tiễn. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được thúc đẩy mạnh mẽ, những nền tảng như vậy góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin khoa học cho các gia đình, đồng thời khẳng định vai trò của công nghệ trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc và đồng hành cùng sự phát triển của trẻ em.
GVC.ThS Nguyễn Tuấn Anh
(Trường Đại học Mỏ- Địa chất)
