Trong vài tháng gần đây, thị trường âm nhạc Trung Quốc chứng kiến một sự thay đổi đáng chú ý: những tranh cãi từng xoay quanh âm nhạc do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra như vấn đề đạo nhạc, giọng hát thiếu cảm xúc hay âm thanh méo mó đang dần lắng xuống. Thay vào đó, một thị trường mới đầy tiềm năng đang mở ra, khiến các nền tảng Công nghệ và âm nhạc đồng loạt tăng tốc đầu tư.
Đỉnh điểm của làn sóng này xuất hiện vào dịp Tết Nguyên đán 2026. Ít nhất bốn nền tảng lớn gồm CCTV.com, Đài truyền hình Giang Tô, Bilibili và NetEase Cloud Music đã tổ chức các chương trình Gala Tết theo chủ đề AI. Không chỉ có những màn trình diễn âm nhạc đặc biệt, nhiều ca khúc được sáng tác hoàn toàn bằng AI cũng được giới thiệu tới khán giả. Cùng với sự lan tỏa mạnh mẽ của các bản hit AI như Tôn Ngộ Không băng hà, thu hút hàng chục triệu lượt xem, hay sự nổi lên của các ca sĩ ảo, thị trường đang phát đi tín hiệu rõ ràng: âm nhạc AI đã bắt đầu chiếm một vị trí đáng kể.
Đằng sau những chiến dịch quảng bá rầm rộ của các nền tảng trực tuyến là mục tiêu quen thuộc trong ngành công nghệ: giành thị phần trong một lĩnh vực mới nổi. Trong bối cảnh thị trường âm nhạc truyền thống tăng trưởng chậm và cuộc cạnh tranh bản quyền ngày càng khốc liệt, AI được xem như một lối thoát mới. Công nghệ này giúp rút ngắn chu trình sản xuất âm nhạc từ vài tháng xuống chỉ còn vài ngày, đồng thời giảm đáng kể chi phí sáng tác, thu âm và hậu kỳ.
Một điểm đáng chú ý là cách các nền tảng xây dựng hình ảnh cho âm nhạc AI. Tại các gala Tết do Bilibili và NetEase Cloud Music tổ chức, những nhân vật quen thuộc như Tôn Ngộ Không hay Bạch Long Mã được "hồi sinh" dưới dạng ca sĩ AI, mang lại cảm giác vừa hài hước vừa mới lạ. Sự "tinh nghịch" này giúp âm nhạc AI dễ dàng tiếp cận gu thẩm mỹ của thế hệ Gen Z - nhóm người dùng được xem là lực lượng tiêu thụ âm nhạc chủ lực trong tương lai.
Song song với hoạt động quảng bá, các nền tảng cũng đẩy mạnh phát triển công nghệ. Trong hai năm qua, nhiều mô hình AI âm nhạc nội địa đã đạt bước tiến đáng kể: khả năng xử lý tiếng Trung tự nhiên hơn, giọng hát khớp giai điệu tốt hơn và có thể mô phỏng nhiều Phong cách khác nhau. Thậm chí, một số hệ thống đã có thể hoàn thành toàn bộ quy trình từ viết lời, sáng tác, phối khí, hát cho tới hòa âm chỉ trong một lần tạo.
Sự phát triển của các ca sĩ ảo cũng góp phần thúc đẩy Xu hướng này. Một ví dụ điển hình là Yuri - ca sĩ AI sở hữu hình tượng riêng và giọng hát ổn định, có thể tùy chỉnh sắc thái cảm xúc. MV đầu tay SURREAL của Yuri ra mắt năm ngoái đã thu hút hơn 7 triệu lượt xem trên nhiều nền tảng và nhanh chóng lọt vào các bảng xếp hạng âm nhạc. Chỉ trong thời gian ngắn, nhân vật này còn ký kết nhiều hợp đồng quảng cáo với các thương hiệu lớn và tham gia các sự kiện Giải trí - Thể thao.
Tuy vậy, sự phát triển nhanh chóng của âm nhạc AI cũng đặt ra không ít thách thức. Các vấn đề về bản quyền dữ liệu đào tạo, quyền sở hữu tác phẩm do AI tạo ra hay việc thương mại hóa nội dung vẫn chưa có khung pháp lý rõ ràng. Ngoài ra, nguy cơ xuất hiện các sản phẩm âm nhạc "sản xuất hàng loạt", chất lượng thấp cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của thị trường.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng xu hướng này khó có thể đảo ngược. AI có thể thay đổi cách sản xuất và tiêu thụ âm nhạc, nhưng khó thay thế hoàn toàn nghệ sĩ con người. Sức hút cá nhân, câu chuyện đời sống và chiều sâu cảm xúc của ca sĩ vẫn là yếu tố mà công nghệ khó tái tạo. Thay vì cạnh tranh trực tiếp, AI nhiều khả năng sẽ mở ra một mô hình sáng tạo mới - nơi con người và máy móc hợp tác, giúp quá trình sáng tác trở nên nhanh chóng và đa dạng hơn.
Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục phát triển, ngành công nghiệp âm nhạc Trung Quốc có thể đang đứng trước một bước ngoặt lớn: bước vào kỷ nguyên mà trí tuệ nhân tạo trở thành một phần không thể thiếu của hệ sinh thái sáng tạo.
