Chiều 5/1, phiên tòa sơ thẩm tại TAND TP Hà Nội xét xử vụ án sản xuất, buôn bán sữa giả liên quan 18 bị cáo thuộc Công ty Z Holding và các doanh nghiệp trong “hệ sinh thái” này tiếp tục phần xét hỏi.
Theo cáo trạng, các lãnh đạo doanh nghiệp này là Hoàng Quang Thịnh (SN 1990, ở Quảng Ninh), Chủ tịch HĐQT Công ty Z Holding; La Khắc Minh (SN 1992, ở Thanh Hóa) và Nguyễn Văn Minh (SN 1989, ở Hà Nội) đều là Phó Tổng Giám đốc công ty có hành vi chỉ đạo sản xuất, buôn bán các mặt hàng sữa, thực phẩm chức năng, thực phẩm dinh dưỡng giả.
Các bị can thành lập tới 26 công ty, 27 hệ thống bán hàng, 208 nhóm bán hàng và 179 hộ kinh doanh cá thể nhằm hợp thức hóa hoạt động sản xuất, buôn bán hàng hóa và mua bán hóa đơn nhằm không phải đóng thuế. Điều tra xác định, giai đoạn 2023 - 2025, tổng doanh thu của các công ty thuộc hệ thống Z Holding thông qua hoạt động sản xuất, buôn bán hàng hóa là hơn 6.695 tỷ đồng. Trong đó, Kết luận giám định xác định 26 sản phẩm là hàng giả; doanh thu từ hành vi sản xuất, buôn bán 26 sản phẩm giả có giá trị lên tới hơn 2.436 tỷ đồng.
"Tự nghĩ ra, tự phối trộn cho hài hòa"
Tại tòa, bị cáo Phạm Duy Tân, Giám đốc sản xuất kiêm phụ trách R&D của nhà máy Nature Made bị HĐXX truy hỏi về căn cứ xây dựng công thức sữa mới. Tân khai bản thân không tham khảo hãng khác, không dựa vào tài liệu nghiên cứu khoa học, mà “tự nghĩ ra, tự phối trộn cho hài hòa”, đồng thời thừa nhận không sản xuất thử và không mang đi kiểm nghiệm trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.
Toàn cảnh phiên tòa.
Theo hồ sơ, từ năm 2023, Z Holding chủ yếu đặt gia công tại nhiều nhà máy. Sau đó nhóm lãnh đạo bàn việc lập Nature Made để tự sản xuất nhằm kéo giảm chi phí. Mức KPI “hạ giá thành” được đặt ra là 15-20%, và để đạt mục tiêu này, các bị cáo bị cáo buộc đã thay thế, cắt giảm, giảm hàm lượng nguyên liệu so với hồ sơ đăng ký/đã tự công bố.
Tiếp đó, Tân khai đã thử “đổi công thức” khi thấy sản phẩm có lỗi, nhưng khi không hiệu quả vẫn tiếp tục sản xuất, không dừng dây chuyền và cũng không có biện pháp thu hồi. Về động cơ phải “ép giá thành”, Tân trình bày KPI giảm 15-20% khiến buộc phải thay thế nguyên liệu, tuy nhiên, “không có nguyên liệu nào không đảm bảo, chỉ là không đúng”.
Tiếp đó, HĐXX sau đó xét hỏi bị cáo Trần Xuân Chiến, Giám đốc Công ty Alama, đơn vị kinh doanh sản phẩm HIUP 27.
Theo cáo trạng và lời khai tại tòa, khoảng tháng 9/2024, Chiến được thông báo HIUP 27 không đạt chỉ tiêu chất lượng theo hồ sơ công bố, tức bị coi là hàng giả, nhưng vẫn tiếp tục đặt Nature Made sản xuất để bán ra thị trường. Khi chủ tọa chất vấn “biết giả mà vẫn đặt hàng, vẫn bán”, Chiến khai bản thân nghe phía công ty nói sản phẩm “chưa đủ hàm lượng” và tin rằng nhà máy có thể điều chỉnh để các lô sau đạt.
Cơ quan tố tụng xác định, Chiến đã nhận hơn 860.000 lon HIUP 27, với giá xuất xưởng 87.800 đồng/lon nhưng bán ra thị trường trung bình 547.000 đồng/lon (khoảng gấp 6 lần). Trong 6 tháng, doanh số lô hàng này được xác định khoảng 471 tỷ đồng, riêng Chiến hưởng lợi 21 tỷ đồng; bị cáo Nguyễn Thị Bích Phương (phụ trách bán hàng) thu lợi riêng hơn 16 tỷ đồng.
Ông chủ Z Holding khẳng định người thân đều uống sữa
Trước đó cũng vào chiều 5/1, tại bục khai báo, bị cáo Hoàng Quang Thịnh khai hệ sinh thái Z Holding có 4 công ty cổ phần, 19 công ty đứng tên chủ nhãn, bán hàng online cùng 26 hệ thống bán hàng, 208 nhóm bán hàng, 179 hộ kinh doanh cá thể trực tiếp bán hàng cho người tiêu dùng.
Giai đoạn trước 2023, Z Holding đặt gia công tại nhiều nhà máy để sản xuất các sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung và thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt nhưng sau đó đã lập Công ty Nature Made nhằm tự sản xuất các sản phẩm.
Các bị cáo tại phiên tòa (Ảnh: Phùng Nam).
Bị cáo khai, khoảng tháng 10/2024, khi được nhân viên tại Nature Made báo cáo "có vài sản phẩm không đạt", Thịnh "rất ngạc nhiên, sửng sốt, bất ngờ, không ai lường được". Khi triệu tập họp về vấn đề này, Thịnh được Nature Made báo cáo nguyên nhân, đây là sản phẩm HIUP trước đó thuê gia công ở nhà máy khác, hiện đưa về tự sản xuất chưa quen nên đã “làm gì đó khiến nó khác đi” để giữ hương vị.
Hoàng Quang Thịnh khẳng định đã cùng các lãnh đạo công ty chỉ đạo: “Không cần giữ vị mà phải làm chuẩn theo giấy phép công bố; phải tiến hành đăng ký lại ngay hàm lượng, thành phần sản phẩm cho đúng, dừng sản xuất sản phẩm lỗi”.
Chủ tịch Z Holding trình bày thêm, bản thân rất tâm huyết với ngành sữa, từng sẵn sàng đầu tư hệ thống máy 4 tỷ đồng, chấp nhận giảm 20% sản lượng, lợi nhuận để nâng cao chất lượng sản phẩm.
Với các dòng sữa của Hiup đang bị quy kết là hàng giả, Thịnh nói đầu tư cho hoạt động nghiên cứu, xây dựng công thức sữa tốt nhất với mong muốn đưa ra thị trường những sản phẩm chất lượng nhất cho người tiêu dùng đồng thời: “Chưa bao giờ có ý nghĩ giảm thành phần hàm lượng để tăng lợi nhuận".
Hoàng Quang Thịnh khẳng định, tại gia đình mình, hai con 4 và 6 tuổi cùng cha mẹ, người thân, bạn bè đều đang dùng sữa Hiup.
