Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý qua đời: Người đi nhưng `dư âm` để lại

Gia đình nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý xác nhận thông tin ông qua đời vào chiều ngày 26/12 tại nhà riêng sau thời gian dài chống chọi với nhiều căn bệnh của tuổi già, hưởng thọ 94 tuổi. Dự kiến lễ an táng của ông sẽ diễn ra vào sáng 29/12 tại nghĩa trang hoa viên Bình Dương.

 

 

 

Nguyễn Văn Tý sinh ngày 5/3/1925, ra đời trong một gia đình có truyền thống âm nhạc tại Vinh, Nghệ An, quê gốc ở Hà Nội. Cha ông từng là "trùm một phường bát âm" tại miền quê Vĩnh Phú, thành thạo hát văn, hát chèo, hát ả đảo trước khi vào làm thợ máy tại nhà máy xe lửa Trường Thi.

Ông theo học tại Trường Quốc học Vinh và được giáo viên ở đây chỉ dạy những bài hát của Tino Rossi đang thịnh hành lúc bấy giờ, sau đó được tham gia vào dàn nhạc nhà thờ hát thánh ca.

 

Nhờ đó, ông được bồi dưỡng những kiến thức nhạc lý cơ bản, phát hiện tài năng và nâng cao trình độ hòa thanh, hát bè. Cũng trong thời gian này, ông tiếp xúc với một thầy giáo kiêm nhạc sĩ tên Mạnh Hinh và được học cách chơi những bản nhạc đầu tiên trên đàn guitar.

 

 

Đến tuổi niên thiếu, vào năm 19 tuổi, ông đi hát trong phòng trà tại Vinh để kiếm sống. Đến năm 1945, ông tham gia phong trào Việt Minh, sáng lập và xây dựng đoàn kịch thơ, kịch nói của Thanh niên Cứu quốc Nghệ An. Ông từng kể rằng mình bắt đầu sáng tác từ năm 1947, tuy nhiên ông xem tác phẩm đầu tay của mình là "Ai xây chiến lũy" viết năm 1949.

 

Năm 1950, ông nhận nhiệm vụ làm trưởng đoàn, đi xây dựng Đoàn Văn công của Sư đoàn 304. Tình khúc "Dư âm" nổi tiếng được ông sáng tác trong thời gian này, viết về cô em gái của một người bạn tại Quỳnh Lưu, Nghệ An ghi ông ghé thăm người này. 1 năm sau đó, ông giải ngũ và chuyển về công tác tại Chi hội Văn nghệ Liên khu IV. Tại đây, ông có cơ hội nên duyên với bà Nguyễn Thị Bạch Lệ, em gái nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương và kết hôn với bà sau đó.

 

Trong khoảng thời gian này, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý đã sáng tác một số ca khúc bất hủ, như "Vượt trùng dương" (1952) và đặc biệt là bài hát "Mẹ yêu con" (1956). Sinh thời, ông cũng chia sẻ rằng mình nhớ nhất bài "Mẹ yêu con", bài hát nói về niềm tin của một người mẹ về tương lai tươi sáng cho con và đất nước. Ông từng nói: "Đó không phải là người mẹ riêng của tôi hay của ai mà là hình ảnh người mẹ chung của dân tộc Việt Nam".

 

Cuối năm 1957, ông được chỉ định thành lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam cùng với một số nhạc sĩ khác như Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận, Lưu Hữu Phước, Văn Cao... Sau đó, ông tiếp tục sáng tác thêm nhiều ca khúc như "Chim hót trên đồng đay" (1963), "Dòng nước quê hương" (1963) hay "Dáng đứng Bến Tre", "Người đi xây hồ kẻ gỗ"...

 

 

 

Vốn xuất thân từ gia đình có truyền thống âm nhạc, được tiếp xúc với dân ca cổ truyền qua những câu hát văn, hát ả đào của cha, lại thêm quãng thời gian trau dồi kỹ năng theo học tại Trường Quốc học Vinh, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý đã sáng tác rất nhiều ca khúc, đóng góp cho nền âm nhạc nước nhà, được đông đảo người dân yêu mến, giàu trữ tình với lời ca trau truốt.

 

Ông thường chấp bút những ca khúc về phụ nữ như Bài ca phụ nữ Việt Nam, Mẹ yêu con, Tấm áo chiến sĩ mẹ vá năm xưa..., rất nhẹ nhàng, sâu lắng, dễ đi vào lòng người, không hề khô khan. Trong âm nhạc của ông, hình tượng người phụ nữ luôn ở một vị trí đặc biệt, uyển chuyển và sinh động, nhiều người bạn còn gọi ông là "nhạc sĩ chuyên trị về phụ nữ". Nguyễn Văn Tý cũng được xem là một trong số hiếm những nhạc sĩ sáng tác bài tỉnh ca đậm chất nghệ, nhuần nhuyễn chất dân gian và làm say lòng người. Trong đó phải kể đến ca khúc "Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh" sáng tác năm 1974, khắc họa rõ nét hình ảnh quê hương đất nước, gợi lên niềm tự hào về mảnh đất anh hùng. Không chỉ vậy, ông cũng sáng tác nên một số ca khúc thiếu nhi như Màu áo chú bộ đội, Tôi là gà trống,... 

 

Vào năm 2000, ông được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Trong những năm tháng cuối đời, ông chật vật chống chọi với bệnh tật, thiếu thốn trong căn phòng nhỏ chưa đầy 10m2 tại TP.HCM. Đã nhiều năm ông không còn đi lại được, thường phải nhờ cậy vào người phụ nữ tên Thương đã chăm sóc ông 30 năm qua. Ông từng chia sẻ với ca sĩ Ánh Tuyết, rằng thỉnh thoảng có những thính giả yêu mến những ca khúc của ông tìm đến và giúp đỡ, những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi ấy cũng khiến ông có thêm niềm vui, hạnh phúc vì biết rằng những tác phẩm của mình vẫn chưa bị quên lãng...

 

Là một trong những nhạc sĩ sáng lập Hội nhạc sĩ, Nguyễn Văn Tý xứng đáng được coi là một trong những nhạc sỹ hàng đầu Việt Nam. Sự ra đi của ông quả là một sự mất mát lớn với nền âm nhạc nước nhà.