Sau hàng loạt những biến cố liên tiếp xảy đến trong suốt 1 năm nay đều liên quan đến tài chính, dư luận đã bắt đầu lan truyền về những cách ‘hái ra tiền’ có 1 - 0 - 2 ở Việt Nam khiến nhiều người tuy miệng cười mà ‘ngượng chín’ trong lòng. Từ chỗ chỉ là một câu chuyện vui nhưng lại chứa đựng rất nhiều giá trị nhân sinh sâu sắc và bài học đầy uyên thâm.
‘Nghề từ thiện’
Không biết tự bao giờ, ở Việt Nam đã xuất hiện một nghề đầy chua xót và đầy châm biếm, mỉa mai - ‘Nghề từ thiện’. Nếu như những năm trước đây, từ thiện chỉ do các ban ngành đoàn thể của nhà nước và các công ty, doanh nghiệp và cá nhân thực hiện thông qua Mặt Trận Tổ quốc Việt Nam thì giờ đây, người ta kêu gọi từ thiện ‘dễ như ăn kẹo’ và nhiều như cơm bữa.
Nếu hoạt động trong giới nghệ thuật và có chút tiếng tăm, chút ảnh hưởng nhất định thì xin chúc mừng bạn, bạn đã hoàn toàn đủ điều kiện để nhận được 1 vé ‘kêu gọi từ thiện’. Một cô ca sĩ hạng A kêu gọi vài tuần được số tiền 178 tỷ đồng, một nam MC hạng A cũng không kém phần với số tiền hàng chục tỷ đồng, rồi rất nhiều những ca sĩ, diễn viên lớn nhỏ khác,.. cũng lần lượt kêu gọi từ thiện và gây choáng vì số tiền lên đến những con số không tưởng.
Và rồi câu chuyện đằng sau những số tiền từ thiện ấy chẳng có nhà hảo tâm nào biết, cũng chẳng mạnh thường quân nào hay. Số tiền thực tế kêu gọi được so với số tiền đã giải ngân, số tiền khuất tất hay những mặt trái khác,,, có lẽ mọi chuyện chỉ thực sự được đưa ra ánh sáng sau khi cơ quan điều tra của Bộ Công An hoàn tất mọi thủ tục rà soát, điều tra và xác minh.
Bởi vậy nên nếu là người hoạt động trong giới nghệ thuật, ngoài việc kiếm tiền bằng năng lực, người ta còn có thể ‘góp gió thành bão’ bằng ‘nghề từ thiện’ như vậy đó.
‘Than nghèo kể khổ’
Cũng là nghệ sĩ, nhưng nếu khi đã ‘hết thời’ nhưng trước đó từng nổi đình đám và được rất nhiều người biết đến, khi ‘xế chiều’, bạn có thể ‘than nghèo kể khổ’, ‘lấy nước mắt làm đầu’ và liên tục ‘đánh vào lòng thương’ thì việc kiếm tiền để trang trải cuộc sống cũng không phải là điều quá khó khăn.
Mới đây, nam tài tử từng ‘vang bóng một thời’ sau khi được giúp đỡ lần đầu đã lại tiếp tục ‘kể khổ’ để kêu gọi ‘lòng thương’ khiến nhiều người ngỡ ngàng. Từng lâm bạo bệnh và được các đồng nghiệp, khán giả và mạnh thường quân giúp đỡ hết mình, tặng thêm số tiền 800 triệu nhưng chỉ vài tháng sau, người đàn ông này tiếp tục than thở ‘tay trắng’, không có nổi một căn nhà để ở,... khiến dư luận như bị hất cho một gáo nước lạnh. Số tiền được quyên góp trước đó, sự giúp đỡ của mạnh thường quân đã đi đâu hết? Liệu có phải đang chảy vào ‘cái thùng không đáy’?
Thế rồi, không có người này thì lại xuất hiện thêm người khác, mạnh thường quân mới tiếp tục ‘ra tay ứng cứu’, tặng nhà, tặng xe máy, tặng thêm phí sinh hoạt như động lực để tiếp sức cho người nghệ sĩ đã không còn ánh hào quang.
Nhưng cũng vẫn còn đó, liệu vài tháng nữa, người ta sẽ lại thấy ông kể khổ thêm một lần nữa hay sẽ là câu chuyện ‘đổi chiều’ theo hướng tươi sáng hơn? Không ai biết, chỉ có ‘người trong cuộc’ mới rõ nhất và ‘chủ động nhất’.
“Lấy hoàn cảnh ‘làm đầu’”
Ở Việt nam, không cần phải là nghệ sĩ, không cần nổi tiếng nhưng chỉ cần bạn nghèo khổ, gia đình khó khăn và éo le, khi sai lầm và kể ra tất cả, dù có mắc lỗi, bạn vẫn sẽ được cho tiền.
Mới đây, một cô nữ sinh mới chỉ mười mấy tuổi, vì trót dại ‘quen tay’ cầm nhầm chiếc chân váy của cửa hàng quần áo nọ, liền bị đánh đập dữ dội và quay clip rồi bị bắt đền với giá trị gấp nhiều lần. Tạm không bàn đến cái sai của người ra tay tàn nhẫn kia bởi đã có công an và pháp luật định tội. Cô bé với tội danh ăn cắp đó được cả xã hội động viên, an ủi, hỏi thăm và quyên góp rất nhiều tiền với danh nghĩa giúp đỡ.
Được biết vì gia cảnh khó khăn, vừa mồ côi bố gia đình lại đông nhân khẩu, cô bé không được đủ đầy điều kiện nên có lẽ đã nảy sinh ý định không tốt để mong được ‘bằng bạn bằng bè’. Vậy mà không ai trách cứ lỗi lầm ấy, không ai phân tích cái sai và nói với em rằng ‘giấy rách phải giữ lấy lề’ hay là ‘đói cho sạch, rách cho thơm’. Người ta nói em còn nhỏ, ‘đứa trẻ nào chả có vài lần ăn trộm’, rồi ‘em nó dễ bị tâm lý, bị ám ảnh,....’ và động viên, an ủi hết lời cũng như không quên cho thêm tiền để mong giúp đỡ ‘đôi chút’.
Hỡi ôi, ngày nay, chỉ cần gia cảnh khó khăn một chút, có đi ăn cắp rồi vỡ lở bị đánh bầm dập vẫn được xã hội bênh vực, thậm chí được cho tiền. Giá trị nhân văn ngày nay là vậy sao? Chạy theo hiệu ứng đám đông như vậy sao? Kiếm tiền dễ dàng đến vậy ư?
Đó mới chỉ một vài trong số rất nhiều những ‘chiêu trò, mánh khóe’ để làm ra tiền ở Việt Nam hiện nay. Có thể nhiều người không tin nhưng đó hoàn toàn là những câu chuyện có thật và vẫn đang khiến dư luận vô cùng nhức nhối suốt thời gian qua.
Và suy cho cùng, điểm chung duy nhất của những cách ‘hái ra tiền’ ấy đều ‘nhắm thẳng’ vào tình thương của dư luận và xã hội để khiến người cho cảm thấy vĩ đại, đúng đắn mà không hề hay biết chính mình đang bị lợi dụng, đang bị ‘cười nhạo’ một cách bí hiểm và thâm độc nhất. Lòng thương người, sự đồng cảm luôn là những thứ cao quý và tốt đẹp nhất thế gian này. Thế nhưng việc làm sao để nó không bị lãng phí, không bị lợi dụng mới thực sự là điều cần thiết mà không phải ai cũng biết.
